ارزیابی گرافیکی ترکیب‌پذیری لاین‌های چغندرقند (Beta vulgaris L.) برای عملکرد ریشه و شکر، کیفیت تکنولوژیک و مقاومت به ریزومانیا با استفاده از طرح لاین × تستر

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : کامل علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

4 مربی، بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.

10.22092/jsb.2026.371078.1399

چکیده

به‌منظور برآورد ترکیب‌پذیری و شناسایی گروه‌های هتروتیک در لاین‌های چغندرقند، این مطالعه با استفاده از روش گرافیکی لاین × تستر انجام شد. تعداد ۱۹ لاین گرده‌افشان با ۵ سینگل‌کراس به‌عنوان تستر تلاقی داده شدند و 95 هیبرید حاصل برای صفات عملکرد ریشه، درصد قند، عملکرد شکر و مقاومت به بیماری ریزومانیا مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه گرافیکی، وجود گروه‌های هتروتیک متمایز را برای صفات عملکرد ریشه و شکر آشکار ساخت. برای عملکرد ریشه، لاین L03 بهترین ترکیب‌شونده برای تسترهای T01، T02 و T03 و لاین L17 بهترین ترکیب‌شونده برای تسترهای T04 و T05 بود. برای صفت درصد قند، لاین L09 بالاترین ترکیب‌پذیری را با تستر T03 و لاین L03 بهترین ترکیب‌پذیری را با چهار تستر T01، T02، T04 و T05 نشان داد. در خصوص عملکرد شکر، الگوی برهمکنش لاین × تستر نشان داد که لاین‌های L03، L05 و L18 بهترین عملکرد را در ترکیب با تسترهای T01، T02، T04 و T05 داشتند، در حالی که لاین‌های L09 و L10 بالاترین سازگاری خصوصی را با تستر T03 نشان دادند؛ همچنین در ارزیابی کلی، لاین‌های L03 و L05 واجد بالاترین ترکیب‌پذیری عمومی بودند. در بررسی مقاومت به بیماری ریزومانیا، لاین‌های L09 در تلاقی با تستر T03، L14 در تلاقی با تسترهای T02 و T05، L13 در تلاقی با تستر T04 و L15 در تلاقی با تستر T01 به‌عنوان بهترین منابع مقاومت بر مبنای ترکیب‌پذیری خصوصی شناسایی شدند. نتایج نشان داد که لاین‌های L03 و L05 به دلیل ترکیب‌پذیری عمومی بالا پتانسیل مناسبی برای استفاده در برنامه‌های به‌نژادی دارند. این مطالعه کارایی روش گرافیکی را در تفکیک والدین و انتخاب هیبریدهای برتر تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Graphical evaluation of combining ability for root and sugar yield, quality traits, and rhizomania resistance in sugar beet (Beta vulgaris L.) lines using line × tester design

نویسندگان [English]

  • S. Sadeghzadeh Hemayati 1
  • Ali Saremirad 2
  • Babak Babaei 2
  • Masoud Ahmadi 3
  • Mahdi Hassani 2
  • Mastaneh Sharifi 4
1 Associate Professor of Sugar Beet Seed Institute (SBSI) - Associate professor of Sugar Beet Seed Institute (SBSI), Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
2 Assitant Professor, Sugar Beet Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
3 Associate Professor, Mashhad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Khorasan Razavi, Iran
4 Shiraz Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Fars, Iran
چکیده [English]

Estimation of combining ability and identify heterotic groups of sugar beet lines, this study was conducted using a graphical line × tester analysis method. Nineteen pollinators were crossed with five testers, and the 95 resulted hybrids were evaluated for root yield, sugar content, sugar yield, and resistance to Rhizomania. The results of the graphical analysis revealed distinct heterotic patterns of lines for root yield and sugar yield traits. For root yield, line L03 was the best combiner for testers T01, T02, and T03, while line L17 was the best combiner for testers T04 and T05. Regarding to sugar content, line L09 showed the highest combining ability with tester T03, and line L03 exhibited the best performance with four testers T01, T02, T04, and T05. For sugar yield, line × tester interaction pattern indicated that lines L03, L05, and L18 shoed a good combination with testers T01, T02, T04, and T05, whereas lines L09 and L10 displayed highest specific combining ability (SCA) with tester T03. Furthermore, in the overall evaluation, lines L03 and L05 possessed the highest general combining ability (GCA). In case of Rhizomania resistance, crosses of line L09 with tester T03, line L14 with testers T02 and T05, line L13 with tester T04 and line L15 with tester T01 were identified as the best combination of resistance based on specific combining ability (SCA). The results demonstrated that lines L03 and L05 have significant potential for use in breeding programs due to their high GCA.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Heterotic group
  • Biplot
  • Genetic potential
  • Gene action
چغندرقند

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 13 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار